Status naukogradu wiąże się z możliwością uzyskiwania wsparcia publicznego na rozwój infrastruktury oraz kompleksu naukowo-przemysłowego. Wymogi ustawowe obejmują m.in. istnienie na terenie jednostki municypalnej kompleksu naukowo-przemysłowego, który ma charakter miastotwórczy. W rosyjskich przepisach wykonawczych i omówieniach ustawowych wskazywano także kryterium udziału pracowników organizacji kompleksu naukowo-przemysłowego w ogólnej liczbie pracujących na terenie danej jednostki.
Geneza Naukogrady są związane z sowieckim modelem rozwoju nauki, przemysłu zbrojeniowego i zaawansowanych technologii. W ZSRR tworzono lub rozbudowywano wyspecjalizowane miejscowości skupione wokół instytutów badawczych, biur konstrukcyjnych, zakładów doświadczalnych i kompleksów przemysłowych. Część z nich funkcjonowała jako miasta zamknięte, zwłaszcza gdy prowadziła prace związane z wojskiem, energetyką jądrową, rakietami, lotnictwem lub elektroniką.