Fabuła Podczas wizyty w zakładzie dla sierot hrabina dowiaduje się, że wychowankowie, spragnieni lektury, kłócą się o nieliczne dostępne książki. Opowiada o tym radcy, który wprawdzie dochodzi do wniosku, że należałoby przekazać sierotom własne niepotrzebne książki, lecz sam niczego nie robi i przekazuje wiadomość dalej. Za pośrednictwem kolejnej osoby historia trafia do redakcji „Kurjera”, która publikuje apel o książki dla „głodnych dusz”.
Na wezwanie odpowiada ubogi robotnik z fabryki kapeluszy, przynosząc wraz z córką paczkę starych książek i odmawiając podania nazwiska do publicznej wiadomości. Narrator porównuje drogę, którą informacja o potrzebach sierot dotarła do robotnika, do działania „żywego telegrafu”: zakład i darczyńca są jego stacjami, natomiast przedstawiciele wyższych warstw społecznych, którzy przekazywali wiadomość, lecz sami nie udzielili pomocy, pełnią jedynie funkcję „słupów telegraficznych”.
Analiza Zygmunt Szweykowski zaliczał utwór do grupy krótkich utworów Prusa z 1884 roku, obok Pleśni świata i Cieni, które określał jako „migawki ujmujące w lapidarnym skrócie rozległe zjawiska filozoficzno-moralne lub dające syntezę krzywizn życiowych kilkoma pociągnięciami pióra”.