Proteus – rodzaj płaza ogoniastego z rodziny odmieńcowatych. Według tradycyjnego podejścia takson monotypowy z jedynym gatunkiem – odmieńcem jaskiniowym. W innych podejściach wyróżnianych jest kilka gatunków.

Charakterystyka Wszyscy jego przedstawiciele są pedomorficznymi stygobiontami zamieszkującymi krasowe jaskinie od północno-wschodnich Włoch, przez Słowenię i Chorwację po Bośnię i Hercegowinę. Są przystosowani do życia w podziemnych wodach krasowych, znosząc niskie stężenie tlenu. Zwykle pozbawieni są wzroku, mając silnie zredukowane oczy, za to mają rozwinięty zmysł magnetyczny. Ich skóra w naturalnym siedlisku zwykle pozbawiona jest barwników, choć może zabarwiać się na świetle. Cechuje je niskie tempo metabolizmu i arytmiczna fizjologia. Nie przechodzą pełnego przeobrażenia, mają długi czas życia i znaczny rozmiar genomu.