Główny Inspektorat Pożarnictwa kierował całokształtem ochrony przeciwpożarowej, dysponował kadrą oficerską, awansował oficerów pożarnictwa i powoływał ich na poszczególne stanowiska.
24 października 1949 r. rozporządzeniem Rady Ministrów rozwiązano Związek Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej. Formalny fundament prawny dla zawodowej straży pożarnej stworzyła dopiero ustawa z dnia 4 lutego 1950 r. o ochronie przeciwpożarowej i jej organizacji, która powołała Komendę Główną Straży Pożarnych, podległą Ministrowi Gospodarki Komunalnej i obejmującą swym działaniem obszar całego kraju, a także podległe jej komendy wojewódzkie, powiatowe i miejskie. W ten sposób powstał samodzielny pion organizacyjny o charakterze operacyjnym, uprawniony do dysponowania wszystkimi strażami pożarnymi – zarówno zawodowymi (terenowymi i zakładowymi), jak i ochotniczymi. Pracownicy pożarnictwa posiadający wymagane kwalifikacje do zawodowej służby utworzyli wówczas Korpus Techniczny Pożarnictwa, na którego czele stanął Komendant Główny Straży Pożarnych.