Marienhauz (ros. Маріенгаузенская волость; niem. Wolost Marienhausen; łot. Marienhauzenas pagasts, Marnauzas pagasts), od 1920 Viļaka (łot. Viļakas pagasts) – dawna gmina istniejąca w latach 1861–1949. Siedzibą gminy był Marienhauz (ob. Viļaka).

Była to najdalej na północ wysunięta gmina guberni witebskiej, a zarazem Kraju Północno-Zachodniego w Imperium RosyjskimКарта волостей Витебской губернии 1892.

Historia Gmina zbiorowa Marienhauz (zgodnie z ówczesną ortografią Maryenhauz) powstała w wyniku reformy struktur administracyjnych Imperium Rosyjskiego w latach 1861–1867. Była częścią powiatu lucyńskiego w guberni witebskiej. W 1890 składała się z 106 miejscowości, zamieszkanych przez 7099 ludziВолости и гмины 1890 года. Губернии: I Архангельская - XXV Нижегородская.. 31 grudnia 1917 wraz z całym powiatem lucyńskim została włączona do guberni inflanckiejLatviešu konversācijas vārdnīcas 10. sējuma 20 229.—20 230. slejas. Rīga, 1933.—1934..