Strajk chłopski w Królestwie Polskim w 1861 roku (określany w historiografii także jako opór chłopski lub ruch buntu włościan) – masowy protest społeczny o charakterze biernego i czynnego oporu, który objął wieś pańszczyźnianą w Królestwie Polskim w 1861 roku. Ruch polegał na powszechnej, zorganizowanej odmowie odrabiania pańszczyzny i innych powinności feudalnych. Było to największe wystąpienie chłopskie w historii Kongresówki, które bezpośrednio zmusiło carat do przyspieszenia reform agrarnych i wpłynęło na postawę wsi w czasie powstania styczniowego. mały|prawo|300px|Obraz Józefa Chełmońskiego Bociany (1900). Głównym impulsem do wybuchu protestów było ogłoszenie ukazu carskiego o zniesieniu poddaństwa w Imperium Rosyjskim, co wywołało na polskiej wsi falę pogłosek o rzekomym zatajeniu reformy wolnościowej przez polskie ziemiaństwo. Ruch objął blisko połowę majątków prywatnych w Królestwie, paraliżując prace folwarczne w kluczowych okresach wegetacyjnych i żniwnych. W obliczu kryzysu ekonomicznego polscy właściciele ziemscy podjęli zorganizowaną współpracę z carskimi władzami okupacyjnymi, żądając przysłania wojska w celu uśmierzenia własnych poddanych.