1 Samodzielny Morski Batalion Zapasowy – pierwsza jednostka Marynarki Wojennej w ludowym Wojsku Polskim.
Wśród przyczyn utworzenia batalionu była konieczność zabezpieczenia stoczni i portów na wyzwalanych terenach Polski, kierowano do niego przede wszystkim marynarzy i żołnierzy mających wcześniej kontakt z pracą na morzu. Batalion nie brał udziału w walkach. Kompania desantowa w nocy z 6 na 7 kwietnia miała wziąć udział w szturmie na Westerplatte, ale Niemcy na widok żołnierzy skapitulowali. 31 sierpnia 1945 batalion przekształcono w Szkolny Pułk Marynarki WojennejStanisław Komornicki: Wojsko Polskie: krótki informator historyczny s. 239 - 241.
Historia 1944 wrzesień - plan utworzenia 1 Zapasowego Pułku Morskiego 29 października - rozkaz Naczelnego Dowództwa WP o sformowaniu do dnia 15 listopada batalionu przez 9 Zapasowy Pułk Piechoty z Majdanka 23 listopada - przeniesienie z Majdanka do Lublina 4 grudnia - rozpoczęcie szkolenia 1945 17 lutego - przybycie do Włocławka do byłych koszar 14 Pułku Piechoty, pierwsze łodzie wiosłowe i przemundurowanie 30 marca - przybycie pierwszego rzutu do Gdańska 3 kwietnia - objęcie w Gdańsku budynków dyrekcji i kreślarni Stoczni Gdańskiej i budynku przy ul.