Mikołaj II Aleksandrowicz Romanow, (ur. w Sankt Petersburgu, zm. w nocy z 16 na 17 lipca 1918 w Jekaterynburgu) – cesarz rosyjski, koronowany jako ostatni w Moskwie, panujący w latach 1894–1917; syn Aleksandra III z dynastii Romanowów i jego żony carycy Marii Fiodorowny. Święty Kościoła prawosławnego.
Życiorys Dzieciństwo thumb|left|Przyszły car Mikołaj II (stoi w środku) z rodzicami i rodzeństwem Mikołaj Aleksandrowicz Romanow urodził się 6 maja 1868Data według starego stylu. w pałacu carskim w Petersburgu jako pierwsze z sześciorga dzieci następcy tronu cesarskiego Aleksandra Aleksandrowicza Romanowa (późniejszego cesarza Aleksandra III) i jego żony Marii Fiodorowny. W dniu jego urodzin w Rosyjskim Kościele Prawosławnym przypadało wspomnienie św. Hioba, co Mikołaj II traktował w dorosłym życiu jako złą wróżbę, często powtarzając urodziłem się w dniu cierpiącego Hioba. Miał trzech braci: Aleksandra (zmarłego jako roczne dziecko), Jerzego i Michała oraz siostry Ksenię i Olgę. Dzieci Aleksandra III, na jego osobiste życzenie, były wychowywane z największą możliwą prostotą – twierdził, iż chce „mieć normalne rosyjskie dzieci, a nie cieplarniane roślinki”. Mikołaj i jego rodzeństwo spali na twardych łóżkach i myli się w zimnej wodzie, zaś plan każdego dnia był szczegółowo opracowany przez rodziców.