mały mały|Pielgrzymi dotykający czarnego kamienia (2009) mały|Hadżar (2013) Hadżar, Al-Hadżar al-Aswad (arab. الحجر الأسود, Al-Ḥajar al-Aswad, tłum. czarny kamień) – kamień wbudowany w południowo-wschodni narożnik świątyni Al-Kaba w Mekce, największa świętość muzułmanów i cel pielgrzymek (tzw. hadżdżu) wyznawców islamu.
Opis Hadżar to współcześnie kilka fragmentów skały złożonych razem i oprawionych w srebrną ramęThomsen (1980) i Bevan (2002) podają, że jest to osiem fragmentów. Przekazują również, że według arabskiego historyka Al-Kurdiego, piszącego w 1875 roku, 50 lat wcześniej kamień składał się z piętnastu fragmentów. Część tych fragmentów została albo przesłonięta srebrną ramą albo zgubiona., wbudowanych na wysokości 1,5 metra w południowo-wschodni narożnik świątyni Al-Kaba w Mekce.
Pochodzenie kamienia nie jest znane – z uwagi na znaczenie religijne hadżaru nie przeprowadzano naukowej analizy. Na przestrzeni ostatnich stuleci powstało wiele teorii na temat proweniencji obiektu – spekulowano, że jest to meteoryt, bazalt, agat lub szkło impaktowe powstałe wskutek uderzenia meteorytu w Wabar na pustyni Ar-Rab al-Chali.