Ogniskowa, odległość ogniskowa – odległość między ogniskiem układu optycznego a punktem głównym układu optycznego, na przykład odległość środka soczewki cienkiej od punktu, w którym skupione zostaną promienie świetlne, które przed przejściem przez soczewkę biegły równolegle do jej osi. Ogniskową można określić zarówno dla soczewek i ich układów, jak i dla zwierciadeł.
Odległość ogniskowa danego układu optycznego wraz z odległością przedmiotową i obrazową określają jego powiększenie.
Odwrotnością ogniskowej jest zdolność skupiająca układu optycznego.
Znak ogniskowej Stosując następującą regułę znakową: odległość przedmiotu od układu optycznego > 0, odległość obrazu rzeczywistego od układu > 0, odległość obrazu pozornego od układu < 0, można określić znak ogniskowej jako: dodatni, gdy jest odległością do ogniska rzeczywistego, ujemny, gdy jest odległością do ogniska pozornego.
Ogniskowa zwierciadła i soczewki W przypadku zwierciadła sferycznego ogniskowa równa jest połowie promienia krzywizny tego zwierciadła
Ogniskowa soczewki zależy od promieni krzywizny obu sfer ograniczających soczewkę i współczynnika załamania materiału soczewki oraz współczynnika załamania ośrodka.