W połowie lat 80. nadeszły zmiany: tradycyjny heavy metal zaczął stopniowo łagodnieć, część zespołów heavymetalowych zaczęła nagrywać lżejsze, bardziej komercyjne płyty, natomiast w USA triumfy święcił glam metal i jego podgatunek (reprezentowany między innymi przez Poison i Cinderella) zwany hair metal, zbliżony niemal do popowego standardu, jednak dokładnie w tym czasie ogromną popularność (zarówno w USA, jak i w Europie np. w Niemczech) osiągnęła znacznie bardziej surowa i brutalna brzmieniowo odmiana metalu, reprezentowana przez „podziemne” grupy muzyczne. W głównym nurcie muzyki rozrywkowej znalazł się thrash metal, czyli jeszcze surowszy i agresywniejszy od speed metalu gatunek reprezentowany m.in. przez Metallikę, Megadeth, Slayera, Anthrax („Wielka Czwórka Amerykańskiego Thrash Metalu”), oraz „Wielka Trójka Niemieckiego Thrash Metalu”, tj. Sodom, Destruction i Kreator. W tym okresie początki mają również inne takie odmiany metalu jak death metal, zapoczątkowany przez zespół Possessed, czy black metal, w którego powstaniu miały duży wkład grupy Venom i Bathory. Od połowy lat 90.