W 1939 roku miały miejsce liczne aresztowania wśród ludności polskiej, która nie pozostawała bierna wobec agresji niemieckiej. 1 września 1939 roku wybuchła II wojna światowa. Mieszkańcy Żalna zostali ewakuowani przez wojsko polskie w kierunku Świecia. Wkrótce jednak wrócili pod okupację niemiecką, a kiedy wybuchł pożar w Piastoszynie w tzw. Resztówce, o podpalenie oskarżono mieszkańców Żalna i innych okolicznych wsi. Trzydziestu z nich w dramatycznych okolicznościach zostało rozstrzelanych w październiku 1939 roku w Rudzkim Moście, w ramach akcji niszczenia lokalnych przywódców ludności podbitej przez Niemców. Przed pierwszą egzekucją prowadzący ją hitlerowiec stwierdził, iż „dopóki nie znajdzie się podpalacz, dopóty trwać będą rozstrzeliwania”. Wtedy by ratować współwięźniów z szeregu wystąpił ksiądz Nogalski, wikary z parafii Raciąż, który „przyznał się” do podpalenia. Stwierdzenie to spowodowało wściekłość hitlerowca, który w pierwszym momencie chciał księdza powiesić, po czym jednak rozstrzelano go jako pierwszego. W 1943 roku okupanci niemieccy wprowadzili dla miejscowości nazwę hitlerowską Seelen.
Źródło i licencja
Fragment artykułu Wikipedia — Żalno · historia autorów.
Tekst: CC BY-SA 4.0. Wydzielono fragment z dłuższego artykułu.