thumb|240px|Egipt na tle starożytnego Bliskiego Wschodu w I poł. II tysiąclecia p.n.e. thumb|left|Inskrypcje grobowe Mentuhotepa I Długie panowanie Mentuhotepa przywróciło stabilność w Egipcie. Nowi władcy rządzili w oparciu o rodzinne Teby, propagując lokalny kult Amona, który wyrósł na naczelne bóstwo Egiptu. Jednocześnie Amon zaczął być kojarzony z Re, występując jako Amon-Re, co pozwoliło zachować ciągłość z dawniejszymi bogami. Założycielem XII dynastii (1976 – 1793 p.n.e.) był wezyr swoich poprzedników, Amenemhat I (1976 – 1941 p.n.e.) Przeniósł on stolicę kraju do nowo zbudowanego Iczitaui, ok. 60 km na południe od Memfis. Jego następcy podbili Nubię, gdzie dotarli aż do III katarakty. Urządzali także wyprawy do Libii i Palestyny. Ogromnym przedsięwzięciem była irygacja oazy Fajum, zapoczątkowana przez Senusereta I (1956 – 1910 p.n.e.), a ukończona za Amenemhata III (1853 – 1805 p.n.e.). Był to jeden z elementów niezwykłego rozwoju ekonomicznego kraju. Monarchia uległa wzmocnieniu także dzięki reformom Senusereta III (1872 – 1852 pn.e.), który położył kres niezależności nomarchów, zastępując ich urzędnikami podporządkowanymi wezyrowi.