Około 46% powierzchni zagłębia zajmują obszary o zasobach prognostycznych i o nadkładzie większym od 1000 m oraz peryferyjne części zagłębia bez perspektyw zasobowych.
W południowo-zachodniej części obszaru zagłębia w granicach Polski rozwinął się Rybnicki Okręg Węglowy, gdzie wydobywa się przede wszystkim węgiel energetyczny.
Obszar Górnośląskiego Zagłębia Węglowego w granicach Czech szacowany jest na około 900 km².
Urbanizacja Historyczny intensywny rozwój przemysłu górniczego i pochodnych instalacji energetyczno-hutniczo-maszynowych na terenie GZW spowodował powstanie na jego obszarze dwu sąsiednich aglomeracji urbanistycznych w Polsce: konurbacji górnośląskiej na obszarze Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego oraz aglomeracji rybnicko-jastrzębskiej na obszarze Rybnickiego Okręgu Węglowego. Za osobną, trzecią, aglomerację miejską powstałą na terenie GZW można uznać czeską aglomerację ostrawską na obszarze Zagłębia Ostrawsko-Karwińskiego.
Z uwagi na powiązania funkcjonalne pomiędzy tymi aglomeracjami, są one niekiedy uznawane za centra jednego, policentrycznego , liczącego około 5 milionów mieszkańców2014 Global Metro Monitor - Brookings Institution, 2015 - European Spatial Planning Observation Network, 2007.