W październiku 1998 roku na szczycie UE w Pörtschach premier Wielkiej Brytanii, Tony Blair, zaproponował zmianę obecnego kształtu WPZiB poprzez m.in. ustanowienie europejskiej zdolności obronnej, by można prowadzić wspólne operacje wojskowe. Kilka tygodni później odbył się szczyt Wielkiej Brytanii i Francji, podczas którego przywódcy obu państw wydali deklaracjęDeklaracja z Saint-Malo, 3-4 grudnia 1998 roku. Jej tekst można znaleźć w From St-Malo to Nice, European Defence: Core Document, Compiled by M. Rutten, Chaillot Paper, no. 47, May 2001, s. 8-9 podkreślającą konieczność niezależnych działań UE w oparciu o solidne siły zbrojne przy jednoczesnym liczeniu się z rolą NATO.
W 1996 roku Niemcy zaproponowały włączenie UZE do UE, a w 1999 roku. podczas przewodnictwa obu tych organizacjach włączyły do swojego programu rozważania nad europejską polityką obronną. Francja wówczas popierała niemieckie propozycje, jednak w opozycji stała Wielka Brytania, która nie chciała włączać UZE do UE, lecz ustanowić w ramach NATO specjalny europejski filar, będący do dyspozycji UE.