Irządze – wieś w Polsce, położona w regionie Progu Lelowskiego, w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Irządze.
Miejscowość jest siedzibą gminy Irządze oraz parafii rzymskokatolickiej pw. św. Wacława, należącej do dekanatu lelowskiego, diecezji kieleckiej.
W okolicach wsi bierze swój początek rzeka Białka, dopływ Pilicy.
Nazwa Pochodzenie nazwy jest niejasne. Witold Doroszewski łączył jej powstanie ze staropolską nazwą ptaka jerzyka – irz, irzyk. Tradycyjnie wywodzono nazwę od słów: „jej rządze”, określających rządy kobiety czy też jej majątek, co wiązano z przekazami jakoby wieś miała być uposażeniem żon książąt polskich: Dąbrówki (Dobrawa Przemyślidka), Ryksy i innych.
Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1220 roku, z dokumentu biskupa krakowskiego Iwo OdrowążaStefan Krakowski, Alfred Czarnota: Dzieje Częstochowy od zarania do czasów współczesnych. Katowice: Śląsk, 1964, s. 28-31., w którym miejscowość wymieniona jest w formie IrzandzeFranciszek Kulczycki, "Monumenta mediiaevi historica res gestas Poloniae illustrantia", Tomus IX, Cracoviae, 1886, str.