Cesarstwo liberalne Pod wpływem kuzynów Aleksandra Walewskiego i księcia Napoleona – obaj mieli poglądy demokratyczne – Napoleon III zdecydował się po roku 1860 zliberalizować swój system rządzenia. Parlament otrzymał więcej uprawnień, m.in. prawo interpelacji (1867) i inicjatywy ustawodawczej (1869); debaty parlamentarne, dotychczas nieznane ogółowi, były publikowane w „Monitorze”. W roku 1864 robotnicy otrzymali prawo tworzenia związków zawodowych. Ostatnie referendum ery Napoleona III w roku 1870 zatwierdziło – ponownie większością głosów – te wszystkie reformy. Tron Bonapartów wydawał się spoczywać na solidnym fundamencie, ale władza cesarska osłabła. Pięć miesięcy po bitwie pod Sadową tylko Napoleon III widział niebezpieczeństwo grożące ze strony Prus i zażądał zgody parlamentu na podwyższenie stanu liczebnego wojska na 1.200.000, tyle samo, ile miały Prusy, ale i partia republikańska z Favre’m i Thiersem na czele, i konserwatywna wyraziły sprzeciw, uważając, że Francja łatwo zwycięży Prusy. Prawo decyzji nie należało już wyłącznie do cesarza. alt=Portret cesarza Napoleona III w stroju koronacyjnym|mały|Portret cesarza Napoleona III w stroju koronacyjnym
Wojna francusko-niemiecka mały|lewo|Jeniec wojenny Napoleon III w rozmowie z Bismarckiem