Kołobrzeg jest jedną z najstarszych osad na Pomorzu Zachodnim, która rozwinęła się dzięki wytwarzaniu w jej pobliżu soli. Za zalążek dzisiejszego miasta uznawany jest gród w Budzistowie, powstały ok. 880 roku, położony kilka kilometrów na południe od współczesnego Kołobrzegu. Od lat 80. X wieku w czasach Mieszka I podjęto rozbudowę grodu, wprowadzając do konstrukcji wałów charakterystyczne dla Piastów izbice. W 1000 roku Bolesław I Chrobry założył biskupstwo kołobrzeskie, właściwe terytorialnie dla całego Pomorza, którego biskupem został Reinbern; upadło ono w latach 1007–1013. W 1103 i 1107 miasto było najeżdżane przez Bolesława III Krzywoustego, który w 1122 doprowadził do ponownego chrztu mieszczan. Po jego śmierci w 1138 władcy Polski utracili władzę nad Kołobrzegiem, który wszedł w skład księstwa pomorskiego. W XIII wieku Kołobrzeg dostał się pod kuratelę biskupów kamieńskich. W 1255 roku książę Warcisław III i biskup kamieński na północ od osady w Budzistowie lokowali nowe miasto na prawie lubeckim. W II połowie XIII w. rywalizacja handlowa tych ośrodków doprowadziła do upadku starego Kołobrzegu. Od XIV wieku miasto było członkiem bałtyckiej Hanzy, w następnym wieku toczyło zwycięskie wojny z sąsiednimi miastami oraz z biskupstwem kamieńskim.