W okresie rozbicia dzielnicowego Rusi Kijowskiej, księstwa: kijowskie, wołyńskie, czernihowskie, perejasławskie, turowsko-pińskie, smoleńskie i połockie zostały w XIII i XIV wieku prawie całkowicie opanowane przez Wielkie Księstwo Litewskie, które sięgnęło wówczas prawie do Morza Czarnego. W wyniku unii krewskiej dynastia Jagiellonów roztoczyła swe zwierzchnictwo nad litewskim oraz polskim terytorium dawnej Rusi (do Polski należała Ruś Czerwona). Pozostałe ziemie byłej Rusi Kijowskiej były zależne od Złotej Ordy. Jedynymi ziemiami wchodzącymi nadal pod zwierzchnictwo ruskie były: Republika Nowogrodu i Republika Pskowa – demokratyczne republiki kupieckie wchodzące w skład Hanzy, podbite przez Wielkie Księstwo Moskiewskie w końcu XV wieku i włączone w jego składОрест Субтельний, Україна. Історія, Київ 1993.Сергій Плохій, Брама Європи. Історія України від скіфських воєн до незалежності, Харків 2016..
Ziemie ukraińskie w granicach Rzeczypospolitej 1569–1648