mały|Rekonstrukcja paleogeograficzna dla wczesnego triasu (237 Ma), pokazująca Pangeę i najważniejsze pasma orogeniczne: Hercynidy, Alegenidy, Uralidy i Gondwanidy Orogeneza hercyńska (orogeneza waryscyjska) – proces kolizji płyt litosferycznych Eurameryki i Gondwany (oraz kilku pomniejszych), który doprowadził do powstania łańcucha wysokogórskiego, przebiegającego w poprzek nowoutworzonego kontynentu Pangei, co miało miejsce głównie w karbonie. W szczegółach definicje orogenezy waryscyjskiej są różne.
Definicje
Ujęcia współczesne Orogenezę waryscyjską można definiować jako zbiór wydarzeń, związanych z kolizją Armoryki z Eurameryką (do której była już przyłączona Awalonia), czyli dotyczący terenów współczesnej Europy. W takim ujęciu wydarzenia na terenie obecnej Ameryki Północnej (i drobnej części Afryki), związane z kolizją Gondwany z Eurameryką, ujmuje się jako odrębną orogenezę alegeńską.