290px|thumb|Pomnik Roberta Gould Shawa i 54 Ochotniczego Pułku Piechoty Massachusetts (aut. Augustus Saint-Gaudens) 54 Ochotniczy Pułk Piechoty Massachusetts (54th Massachusetts Volunteer Infantry Regiment) – pierwszy w pełni czarnoskóry oddział wojsk Unii. Powstał w czasie trwania wojny secesyjnej w 1863 roku z inicjatywy gubernatora Massachusetts Johna A. Adamsa. Pierwszym dowódcą mianowany został pułkownik Robert Gould Shaw, który tak jak wszyscy pozostali oficerowie pułku był biały.
Historia pułku
Akcja werbunkowa Akcję werbunkową prowadzili członkowie tzw. Czarnego Komitetu (w tym rodzice pułkownika Shawa). Większość rekrutów stanowili czarnoskórzy mieszkańcy stanów Massachusetts, Pensylwania i Nowy Jork. Część żołnierzy to zbiegli z południa byli niewolnicy.
Po sformowaniu pułk został skierowany do prac fizycznych. Uczestniczył także w grabieży i zniszczeniu Darien choć bezpośredni udział żołnierzy z 54 Pułku był niewielki.