thumb|Gnidosz błotny Gnidosz (Pedicularis L.) – rodzaj półpasożytniczych roślin zielnych z rodziny zarazowatych (Orobanchaceae). Obejmuje ok. 680–750 gatunków. Rośliny te występują na półkuli północnej w strefie umiarkowanej i okołobiegunowej, w południowej części zasięgu na obszarach górskich. W Polsce spotykanych jest 8–9 gatunków (w zależności od ujęcia systematycznego), wszystkie podlegają ochronie prawnej.
Niektóre gatunki (np. gnidosz błotny P. palustris, P. canadensis) wykorzystywane były jako rośliny zielarskie, także do pozbywania się wszy u zwierząt. Spożywane były pędy niektórych gatunków (P. canadensis) lub korzenie (P. lanata).
Rozmieszczenie geograficzne Zasięg rodzaju obejmuje niemal całą Amerykę Północną (na południu po Meksyk), Europę i Azję. Jeden gatunek rośnie także w Ameryce Południowej w Andach w Kolumbii i Ekwadorze), dwa rosną w północno-zachodniej Afryce. Centrum zróżnicowania rodzaju stanowią góry w środkowej i wschodniej Azji. W niewielkim Bhutanie rośnie 76 gatunków, w Chinach – ponad 350. W Europie obecne są 54 gatunki.