Aleksandr Daniłowicz Mienszykow (ros. Александр Данилович Меншиков, ur. 6 listopada 1673 w Moskwie, zm. w m. Bieriozow, obecnie Bieriozowo k. Tiumienia) – rosyjski hrabia, książę Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego od 1705 r., feldmarszałek, generalissimus w 1727 r., bliski współpracownik cara Piotra I Wielkiego, faworyt Katarzyny I.

Pochodzenie Mienszykow urodził się 6 listopada 1673 roku. Według jego wrogów, jego ojciec miał pochodzić z gminu – być może był synem dworskiego stajennego, sprzedawcy pierogów lub parobka pracującego na barkach, lecz najprawdopodobniej wywodził się jednak z drobnej szlachty. Miał polskie korzenie. Dzieciństwo spędził błąkając się po ulicach Moskwy, sprzedając pierożki mięsne. Był analfabetą, jednak cechowała go inteligencja, spryt, a także ambicja.

Po osiągnięciu wpływów u cara nie akceptował żartów ze swego pochodzenia;