Dopiero nowe, nadchodzące pokolenie muzyków doceniło wartość i przełomową rolę ostatniego dzieła Beethovena. Wszelkie spory umilkły od połowy XIX w., gdy dzieło zostało z pietyzmem poprowadzone przez Richarda Wagnera w 1842 roku w DreźniePrzewodnik koncertowy, Państwowe Wydawnictwo Muzyczne, s. 74, Kraków 1973.Hector Berlioz stwierdził, że IX symfonia dała początek nowoczesnej muzyce. Nowych aranżacji dzieła na fortepian dokonali Ferenc Liszt i Richard Wagner. Pod wpływem monumentalnego brzmienia symfonii pozostawali m.in. Anton Bruckner i Gustav Mahler. Bedřich Smetana uznał IX symfonię za „boskie objawienie”, a nazwał ją „Marsylianką ludzkości”.
Budowa Symfonia składa się tradycyjnie z czterech części, choć kompozytor zamienił ich kolejność przesuwając wolne adagio z tradycyjnie drugiej na trzecią pozycję: Allegro ma non troppo, un poco maestoso (d-moll) Allegro vivace (d-moll) Adagio molto e cantabile – Andante moderato (B-dur) Presto – Allegro assai – Andante maestoso – Allegro energico, sempre ben marcato – Allegro ma non tanto – Prestissimo (d-moll/D-dur)
W finale symfonii Beethoven wprowadził głosy wokalne wykorzystując wiersz Oda do radości Friedricha von Schillera.