Jedną z propozycji jest hipoteza propagujących pęknięć. Wedle tego punktu widzenia, powstawanie postępowych łańcuchów wulkanicznych (typu archipelagu hawajskiego) można tłumaczyć propagującym w jednym kierunku osłabieniem skorupy oceanicznej. Jeśli przyjmiemy, że płyta litosferyczna poddana jest jednorodnym siłom rozciągającym, można skonstruować modele geofizyczne przewidujące stopniowe przesuwanie się liniowego pęknięcia od brzegu płyty w kierunku jej środka - podobnie jak w rozciąganej kartce, która najpierw rozrywa się na brzegu, a dopiero później pęknięcie przesuwa się. Strefa pęknięć jest osłabiona, co objawia się przenikaniem na powierzchnię intruzji magmowych, dających w rezultacie na powierzchni progresywny łańcuch gór wulkanicznych.
Inne propozycje uwzględniają niestabilności grawitacyjne na granicy między dolną skorupą kontynentalną a płaszczem, powodujące tzw. proces odklejania (ang. delamination). W pewnych warunkach - np. spowodowanych przejściami fazowymi - płaty dolnej skorupy ("korzenia" kontynentalnego) mogą stać się na tyle cięższe od otaczającego je płaszcza, że toną w nim, odrywając się od leżących nad nimi mas skalnych. Puste miejsce po odklejonej litosferze zajmują gorętsze skały płaszcza, które mogą podnieść leżącą nad nimi skorupę, wywołując charakterystyczne "kopułowate" podniesienie.