W 1945 r. nowo powołane muzeum bytomskie przejęło po niemieckim Landesmuseum 401 okazów etnograficznych, i wraz z katowickimi zbiorami zaczęto tworzyć jednolitą całość, opracowując program badawczy i kolekcjonerski. Objęto nim cały Górny Śląsk w jego historycznych granicach ukształtowanych przez uwarunkowania polityczne, społeczne i gospodarcze, sięgając także do rejestrowania inwentarza kulturowego pogranicza (np. małopolskiego), jak i ludności przybyłej po 1945 na ten teren ze wschodnich ziem II Rzeczypospolitej.
Wśród 20 000 muzealiów etnograficznych zgromadzonych w Muzeum Górnośląskim wyróżnia się kolekcja strojów ludowych wszystkich subregionów Górnego Śląska, a także tkanin, haftów, koronek wraz z cennym i unikatowym zbiorem srebrnych ozdób kobiecego stroju cieszyńskiego.
Na szczególną uwagę zasługuje również XIX-wieczna drewniana rzeźba sakralna, ze śląskimi wyobrażeniami Chrystusa Frasobliwego oraz malarstwo na płótnie, szkle, desce i papierze z ludowymi wyobrażeniami ikonograficznymi.
Odrębną część kolekcji etnograficznych stanowi plastyka obrzędowa, która poprzez takie rekwizyty jak np.