Legalność urodzenia Zbigniewa kwestionowano w późniejszych latach jego życia. Dla pozbycia się jego pretensji do tronu postawiono zarzut nieprawego pochodzenia ze związku z nałożnicąR. Grodecki twierdził, że miało to charakter polityczny, który był rozpowszechniany przez palatyna Sieciecha i Judytę Marię. . Mimo tego Zbigniew był wychowywany na dworze swojego ojca, ciesząc się wszelkimi względami. Źródła nie przekazują, kto był opiekunem (wychowawcą) pierworodnego syna księcia Władysława.
W 1080 po wygnaniu Bolesława ŚmiałegoWedług przekazu Wincentego Kadłubka 11 kwietnia 1079 Bolesław dokonał zamachu na życie biskupa Stanisława. Przez kilkanaście miesięcy zmagał się jeszcze z rosnącą opozycją. W końcu musiał się udać na wygnanie. Herman objął władzę na ziemiach książęcych. Do tego czasu miał prawdopodobnie wydzieloną dzielnicę mazowieckąM.K. Barański wskazał, że Władysław mógł być namiestnikiem prowincji mazowieckiej, z uposażeniem większym niż urzędującego. Za: . Według zgodnych opinii historyków był on władcą nieudolnym, który zaprzepaścił osiągnięcia swojego starszego, wygnanego brata. Na przełomie lat 1080–1081 zawarł związek małżeński z Judytą czeskąZ wywodu genealogicznego O. Balzera wynika, że zaślubiny nastąpiły ok. 1080. Za datą ok. 1081 opowiadają się M. Spórna i P. Wierzbicki.