Łukasz Opaliński herbu Łodzia, łacińska forma nazwiska: Luca Opalinius, pseud. anagramiczny: Paulus Naeocelius, (ur. 1612, zm. 15 czerwca 1662) – marszałek nadworny koronny (od 1650), starosta pobiedziski (od 1631), marszałek sejmu zwyczajnego w Warszawie (1638), podkomorzy kaliski (1638–1640), podkomorzy poznański (od 1640), starosta hrubieszowski, poeta, satyryk, pisarz polityczny i teoretyk literatury.
Życiorys Był synem Piotra Opalińskiego, wojewody poznańskiego i Zofii z Kostków oraz bratem Krzysztofa. Odebrał wszechstronne wykształcenie: był wychowankiem Akademii Lubrańskiego w Poznaniu (1620-1625), jak też uniwersytetów w Louvain, Orleanie i Padwie.
28 listopada 1639 ożenił się z Izabelą Tęczyńską (córką wojewody krakowskiego Jana Magnusa Tęczyńskiego), co pozwoliło mu odziedziczyć rozległe dobra Tęczyńskich. Dzięki tym funduszom zgromadził jedną z największych bibliotek ówczesnej Europy. Z Izabelą Tęczyńską miał dzieci, którymi byli: Jan Opaliński, Stanisław Łukasz Opaliński i Zofia Anna Elżbieta Opalińska.