thumb|Bitwa pod Mühlbergiem Pierwsza wojna szmalkaldzka w latach 1546–1547 – konflikt na tle religijnym pomiędzy cesarzem Karolem V i związkiem szmalkaldzkim.
W roku 1531 przedstawiciele miast protestanckich na Reichstagu w Augsburgu powołali w Schmalkalden związek zagrażający władzy cesarza Karola V. Jednak dopiero po zawarciu przez cesarza pokoju z Francją w Crepy w roku 1544 pojawiła się możliwość i środki wystąpienia przeciwko protestantom. W tym celu Karol V zawarł z papieżem Pawłem III sojusz przeciwko heretykom. Gdy w roku 1546 Związek odważył się wysłać swojego przedstawiciela na sobór trydencki, cesarz zagroził wojną przywódcom protestantów Janowi Fryderykowi I Saksońskemu oraz landgrafowi Hesji Filipowi Wielkodusznemu. Udało mu się natomiast przeciągnąć na swoją stronę protestanckiego księcia Maurycego (Wettyna z linii albrechtyńskiej), co nieco osłabiło Związek.