Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka – muzeum założone w 1951 roku z inicjatywy profesora szkoły średniej w Wieliczce, Alfonsa Długosza; narodowa instytucja kulturyMinisterstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego: Instytucje kultury w Polsce – Muzea [dostęp: 2009.04.08]. Muzeum mieści się w nieczynnej części jednej z najstarszych na świecie kopalni soli kamiennej (Żupa krakowska). Prezentuje historię górnictwa soli, rozwój techniki kopalnianej, dzieje przemysłu solnego i historię miasta Wieliczka. Zbiory muzeum liczą ok. 20 tys. eksponatów. Muzeum wraz z całą kopalnią zostało wpisane w roku 1978 przez UNESCO na pierwszą Międzynarodową Listę Dziedzictwa Kulturowego i PrzyrodniczegoPolski Komitet ds. UNESCO: Lista Światowego Dziedzictwa. [dostęp: 2009.04.08].
Dla zwiedzających udostępnione są dwie ekspozycje:
podziemna – zlokalizowana na III poziomie zabytkowej kopalni soli w Wieliczce (na głęb. 135 m). Jest ona największym w Europie podziemnym muzeum (7481 m² powierzchni). Przedstawia wszystkie aspekty działalności warzelniczej i górniczej prowadzonej w żupach krakowskich. Eksponaty prezentowane w zabytkowych wyrobiskach tworzą unikatowy górniczy skansen.