w planach było wykorzystanie prozy Włodzimierza Odojewskiego, jednak ostatecznie za utwór adaptowany posłużyła nowela filmowa Andrzeja Mularczyka Post mortem. Inspiracji Wajdzie dostarczył również dziennik majora Adama Solskiego, udostępniony rodzinie zamordowanego dopiero w 1989 roku dzięki Zbigniewowi Brzezińskiemu. Fragmenty pamiętnika zostały wprost zacytowane w scenariuszu do filmu. W pracach nad scenariuszem oprócz Wajdy wzięli udział Władysław Pasikowski i Przemysław Nowakowski.
Problem stanowił również dobór głównych bohaterów filmu o zbrodni katyńskiej. Wajda ustalił, że sam akt rozstrzelania polskich żołnierzy będzie stanowić margines całej opowieści. Reżyser przyznawał, iż najłatwiej mu było odwołać się do punktu widzenia własnej matki, która nadaremno oczekiwała na powrót jego ojca. Stąd też większość akcji filmu została poświęcona kobietom. Danuta Stenka zagrała generałową Smorawińską, która odmawia uczestnictwa w nazistowskiej propagandzie antysowieckiej.