W rezultacie Johannes Brahms przeszedł pod bezpośrednią opiekę Marxena, kończąc etap edukacji wyłącznie u Cossela.
W wyniku tych wydarzeń rozwijający się talent Johannesa Brahmsa został ostatecznie skierowany pod opiekę Adolfa Bernharda Marxena. W tym układzie Otto Friedrich Willibald Cossel, mimo rezygnacji z pełnej odpowiedzialności dydaktycznej, odegrał istotną rolę w ukształtowaniu dalszej drogi edukacyjnej ucznia, inicjując jego przejście do bardziej zaawansowanego etapu kształcenia muzycznego.
Wcześnie ujawniony talent muzyczny sprawił, że już od połowy lat czterdziestych XIX wieku podejmował działalność kompozytorską oraz zarobkową pracę muzyka. Początkowo występował wraz z ojcem w lokalach tanecznych, a w 1848 dał swój pierwszy publiczny recital fortepianowy.
Trasa koncertowa Ważnym etapem jego młodości była podróż w 1853 roku jako akompaniator podczas tournée z węgierskim skrzypkiem Edem Reményim, dzięki której młody muzyk nawiązał kontakty otwierające mu drogę do szerszej kariery. Za pośrednictwem Reményiego poznał skrzypka Josepha Joachima, z którym połączyła go wieloletnia przyjaźń. Krótki kontakt z Ferenzem Lisztem i środowiskiem muzycznym Weimaru nie wywarł na Brahmsie większego wpływu.