Ruczaj – obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy VIII Dębniki, położony około 4 km na południowy zachód od centrum Krakowa. Nie stanowi jednostki pomocniczej niższego rzędu w ramach dzielnicy. Nazwa ta nie funkcjonuje również jako oficjalna jednostka urbanistyczna, ale funkcjonuje powszechnie w świadomości mieszkańców.
Składa się z dwóch części: osiedla wielkopłytowego Ruczaj-Zaborze z lat 1986–1993 oraz nowych osiedli mieszkaniowych powstających w latach. 90. XX wieku i na początku XXI wieku na południe od ul. Zachodniej.
Rozwój tej części miasta związany jest z budową nowego kampusu Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz rozwojem podstrefy Kraków-Pychowice specjalnej strefy ekonomicznej Krakowski Park Technologiczny.
mały|Widok na budowaną Trasę Łagiewnicką, która przecina osiedle
Historia thumb|Bloki z wielkiej płyty na osiedlu Ruczaj-Zaborze Współczesny Ruczaj zajmuje obszar dawnych dzielnic katastralnych Zakrzówek, Pychowice, Kobierzyn i Skotniki. Zabudowa istniała głównie wzdłuż ul. Kobierzyńskiej, tworzyły ją także rozsiane wśród pól uprawnych pojedyncze zabudowania.
Nazwa Ruczaj pojawia się w nazwie ul. Ruczaj, która historycznie biegła od ul.