Jakow Michajłowicz Swierdłow (ros. Яков Михайлович Свердлов, ur. w Niżnym Nowogrodzie, zm. 16 marca 1919 w Orle) – rosyjski polityk pochodzenia żydowskiego, jeden z przywódców bolszewików. Przewodniczący Wszechrosyjskiego Centralnego Komitetu Wykonawczego w latach 1917–1919.
Życiorys Młodość i wczesna działalność rewolucyjna Był drugim synem żydowskiego rzemieślnika z Niżnego Nowogrodu. Jego ojciec związany był z tajnymi organizacjami rewolucyjnymi i jako grawer wykonał wiele fałszywych pieczęci, które służyły do podrabiania carskich dokumentów urzędowych. Ukończył pięć klas gimnazjum w Niżnym Nowogrodzie, po czym został pomocnikiem aptekarza. Naukę przerwał z powodu niskich ocen, wysokiej absencji i złych relacji z nauczycielami. W 1901 r. wstąpił do Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji. Po roku był zawodowym działaczem partyjnym: zajmował się prowadzeniem nielegalnej drukarni, rozprowadzał prasę partyjną, zdobywał fundusze dla organizacji.