mały|260px|Wielki Ołtarz Zeusa z Pergamonu, ok. 180–160 p.n.e.
Ołtarz (, altarium) – miejsce składania ofiar religijnych.
thumb|266px|Ołtarz podróżny polskiego biskupa z XVIII wieku z relikwiami świętych thumb|266px|Ołtarz w kościele św. Krzyża w Rumi thumb|266px|Manierystyczny ołtarz bazyliki Bożego Ciała w Krakowie z pierwszej połowy XVII wieku thumb|266px|Ołtarz szafkowy w katedrze poznańskiej thumb|266px|Duży ołtarz w parafii bł. Radzyma Gaudentego w Gnieźnie thumb|266px|Rodzimowierczy ołtarzyk domowy
W starożytności Ołtarz pierwotnie znaczył miejsca przeżyć transcendentnych i wyrażania aktów religijnych, w tym nierozerwalnie związanych ze składaniem ofiar przeznaczonych dla bóstw.
Pierwszymi naturalnymi miejscami dla składania ofiar i pojawiania się praform ołtarzy były góry i wzgórza, źródła życiodajnej wody lub wyjątkowe drzewa. Na wybór miejsca miały wpływ określone elementy, takie jak teofanie, inne znaki nadprzyrodzone lub doświadczane tam szczególne przeżycia człowieka. W miejscach tych składano ofiary – początkowo na powierzchni naturalnej skały, bloku skalnego lub na głazie czy nawet na naturalnych wzniesieniach.