Mikołajek () – cykl książek napisany przez René Goscinnego i zilustrowany przez Jean-Jacques’a Sempégo. Seria uchodzi za jeden z klasyków literatury dziecięcej.
Pięć pierwszych książek z serii składa się z kilkunastu rozdziałów. Są one bogato ilustrowane. Poszczególne rozdziały są samodzielnymi i pełnymi tekstami, pomimo wpisania ich w szerszy kontekst przedstawianych wydarzeń.
Historia Mikołajek był pierwotnie bohaterem pasków komiksowych publikowanych przez duet Goscinny-Sempé w belgijskim magazynie „La Moustique” na przełomie 1955 i 1956 roku. 29 marca 1959 roku na łamach „Sud-Ouest Dimanche” ukazało się pierwsze opowiadanie pt. Jajo wielkanocne. Następne opowiadania publikowano w magazynie „Pilote”. Początkowo Goscinny podpisywał je jako Agnostici.
W 1960 roku wydawnictwo Denoël wydał pierwszy zbiór opowiadań, pt. Mikołajek. Początkowo książka nie odniosła sukcesu komercyjnego, a Denoël odmówiło wydania kolejnej części, Rekreacji Mikołajka. Mikołajek stał się popularny w następnych latach. W latach 1961–1964 ukazały się kolejne części: Rekreacje Mikołajka (1961, fr. Les récrés du Petit Nicolas), Wakacje Mikołajka (1962, fr Les vacances du Petit Nicolas), Mikołajek i inne chłopaki (1963, fr. Le Petit Nicolas et les copains) oraz Joachim ma kłopoty (1964, fr. Joachim a des ennuis).