Forma sonatowa – jedna z podstawowych form muzycznych, wykształcona i typowa dla epoki klasycyzmu. Występuje m.in. w symfoniach, sonatach i koncertach. Istotą formy sonatowej jest dualizm tematyczny.
Popularnie, lecz niepoprawnie nazywana: allegro sonatowe, od nazwy pierwszej części cyklu sonatowego, w której zwykle występuje. Nazwa allegro sonatowe jest prawidłowa tylko wtedy, gdy forma jest utrzymana w tempie allegro (wł. wesoło, prędko). Zarówno allegro sonatowe, jak i forma sonatowa w innych tempach może występować jako samodzielny utwór (np. uwertura koncertowa).
Budowa formy Forma sonatowa składa się z trzech zasadniczych odcinków: Ekspozycja – prezentacja dwóch kontrastujących tematów. Niekiedy poprzedzona jest wstępem, który bywa utrzymany w innym tempie. Pierwszy temat, tzw. temat główny lub męski (w tonacji głównej) najczęściej jest żywy, energiczny i dynamiczny w nastroju;