Nie pisze się rozdzielnie z: czasownikami, np. nie lubię; przymiotnikami w stopniu wyższym i najwyższym, np. nie ładniejszy, nie najładniejszy; przysłówkami niepochodzącymi od przymiotników, np. nie bardzo; wszystkimi przysłówkami w stopniu wyższym i najwyższym, np. nie lepiej, nie najlepiej; przyimkami, np. nie na, nie w; zaimkami, np. nie taki; liczebnikami, np. nie pierwszy.
Niektóre wyjątki: niejeden (w znaczeniu ‘wielu’), nieswój (w znaczeniu ‘niezdrów’), niewiele, niewielu, nieco, niecoś, niejaki, niektórzy, niekiedy, niezbyt, niegdyś; czasowniki: niedowidzieć (‘słabo widzieć’), niedomagać (‘chorować’), niedosłyszeć (‘słabo słyszeć’), nienawidzić; wyraźne lub domyślne przeciwstawienia, np. nie przyjaciel, lecz wróg; nie szczęście, ale ciężki los; zastosowanie rzeczowników i przysłówków w funkcji orzeczników, np. nie koniec na tym (‘to nie jest koniec’), nie sztuka (‘to nie jest sztuka’) ze słabszym wygrać, mój syn bynajmniej nie leniwy (‘nie jest leniwy’).
Lista partykuł