Astatotilapia – rodzaj słodkowodnych ryb okoniokształtnych z rodziny pielęgnicowatych (Cichlidae). Nazwa rodzaju pochodzi od słów astato – „zmienny” oraz Tilapia, i nawiązuje do zmienności uzębienia ryb zaliczanych do tilapii.
Występowanie Występują w rzekach i jeziorach Afryki, m.in. w jeziorach Tanganika i Kiwu, a jeden gatunek (Astatotilapia flaviijosephi) w Izraelu i Syrii – jest to jedyny znany nauce przedstawiciel Haplochromini, którego naturalny zasięg występowania leży poza Afryką.
Systematyka Rodzaj został ustanowiony przez Jacques’a Pellegrina, m.in. na podstawie różnic w uzębieniu osobników młodocianych, pośrednim pomiędzy uzębieniem u Tilapia i Paratilapia. Przyjętym przez Pellegrina gatunkiem typowym rodzaju jest Sparus desfontainii, obecnie klasyfikowany jako Astatotilapia desfontainii.
Samo ustanowienie rodzaju oraz klasyfikowane do niego gatunki było przedmiotem wielu dyskusji. Niektórzy autorzy (m.in. Boulenger, Regan i van Oijen) włączali je do rodzaju Haplochromis, podczas gdy Greenwood zaliczył do Astatotilapia 19 gatunków.