Zdaniem pism polskich: Czasu, Dziennika Poznańskiego, Gazety Narodowej, Przeglądu Katolickiego, były atakiem na polskość. Dodać należy, że samo pismo „Nowoje wriemia” założył w 1868 Adam Honory Kirkor, ale po 1870, zmieniwszy redaktora i właściciela, stało się wobec Polski wrogie. W 1884 przeniósł się znów do Bułgarii, gdzie w 1891 uzyskał obywatelstwo tego kraju. Był stale zaangażowany w sprawę odrodzenia Litwy. W 1904 powrócił na Litwę. W 1905 był organizatorem Wielkiego Sejmu Litewskiego w Wilnie (4 i 5 grudnia 1905). Podkreślał prawo Litwinów do życia, jakie mają inne narody, oraz do samodzielnego kształtowania swojego jutra. Zachęcał do pielęgnowania mowy litewskiej. Aušra pisała, że naród żyje dopóty, dopóki żywy jest jego język. W pierwszym numerze pisma ogłosił łacińskie motto: Homines historiarum ignorari sunt pueri (Ludzie nie znający historii pozostają dziećmi). W 1907 założył Towarzystwo Naukowe Litewskie, któremu przewodniczył do chwili śmierci.
Basanavičius zmienił pisownię litewską: na łamach wydawanego przez siebie pisma, idąc za przykładem Jonasa Juški, zastąpił polskie sz i cz czeskimi š i č.
Był jednym z sygnatariuszy aktu niepodległości Litwy z 1918. Zamieszkał na stałe w Wilnie.