Dana prowincja magmowa mogła więc powstać, gdy lokalnie podwyższona temperatura płaszcza spotkała się z osłabioną litosferą – czy to ze względu na ruchy tektoniczne, czy to na uderzenie meteorytu.
Struktura klasycznej DPM Wielkie prowincje magmatyczne są to lokalne zgrubienia litosfery, będące śladem po intensywnym epizodzie skoncentrowanej aktywności magmatycznej. Bez względu na to, czy powstają one na lądzie, czy w głębinach morza, mogą one dodać do istniejącej grubości litosfery nawet 20 kilometrów. Płaskowyż Ontong Jawa na Oceanie Spokojnym ma więc miąższość ok. 35 km w porównaniu z typową wartością dla skorupy oceanicznej nie przekraczającą 10 km. Oprócz wylewów lawy ponad powierzchnię litosfery następuje też przypuszczalnie podklejanie jej od spodu, przez co DPM ma kształt dwuwypukłej soczewy. Dolną część DPM określa się w literaturze anglojęzycznej jako Lower Crustal Body, górną zaś jako Extrusive Cover (odpowiednio "ciało dolnej skorupy" oraz "pokrywa ekstruzywna" – pojęcia te są nieobecne w polskiej literaturze i podane tu jedynie dla wyjaśnienia).