Oliver Cromwell (ur. 25 kwietnia 1599 w Huntingdon, zm. 3 września 1658 w pałacu Whitehall w Londynie) – angielski polityk, główna postać angielskiej wojny domowej, lord protektor Anglii, Szkocji i Irlandii 1653–1658.
Przodkowie Był synem Roberta i Elżbiety ze Stewartów z hrabstwa Norfolk. Pochodził z rodziny szlacheckiej, która wzbogaciła się w XVI wieku dzięki Thomasowi Cromwellowi, urzędnikowi na dworze kardynała Wolseya, następnie pierwszemu ministrowi Henryka VIII. Ojciec Thomasa, Walter parał się rzemiosłem kowalskim. Ogromne bogactwo i majątek Thomas zbił na akcie supremacji Henryka VIII wydanym w 1534 roku i późniejszej konfiskacie mienia kościelnego. Thomas został pasowany na rycerza przez króla z dynastii Tudorów, otrzymał też hrabstwo Essex i tytuł Lorda Wielkiego Szambelana. Niedługo potem został oskarżony o zdradę stanu i ścięty z rozkazu Henryka VIII.