Po premierze Potop otrzymał pozytywne recenzje krytyków i przyciągnął ponad 27 milionów widzów do kin. Zdobył liczne nagrody, w tym Złote Lwy na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych (przyznawane po raz pierwszy). Film był nominowany do Oscara w kategorii najlepszego filmu nieanglojęzycznego.
Fabuła Akcja filmu toczy się w Rzeczypospolitej Obojga Narodów podczas wojny polsko-szwedzkiej w latach 1655–1660. Film składa się z dwóch części.
Część I Głównym bohaterem Potopu jest chorąży orszański Andrzej Kmicic, zaręczony ze szlachcianką Oleńką Billewiczówną. Wraz z towarzyszami przybywa do wsi Lubicz. Podczas wizyty w karczmie dochodzi do konfliktu z przedstawicielami rodu Butrymów, w wyniku którego towarzysze Kmicica zostają zabici. W odwecie chorąży pali należącą do Butrymów wioskę Wołmontowicze. Następnie ukrywa się u Oleńki, która jednak zrywa z nim zaręczyny. Kmicic porywa Billewiczównę i barykaduje się w Lubiczu. Na odsiecz przybywają siły dowodzone przez Michała Wołodyjowskiego. Widząc przewagę przeciwnika, Kmicic grozi wysadzeniem dworu. Wołodyjowski wyzywa go na pojedynek, obiecując mu wolność w razie przegranej. Zraniwszy Kmicica w pojedynku, Wołodyjowski uwalnia Oleńkę.