thumb|Czapka Monomacha Czapka Monomacha, Złota Czapka (ros. Шапка Мономаха) – insygnium wielkich książąt moskiewskich i carów Rosji, pochodzące najprawdopodobniej z końca XIII lub początku XIV wieku.
Obecnie Czapka Monomacha przechowywana jest w kremlowskiej Zbrojowni (Orużejnaja Pałata) w Moskwie.
Historia Według oficjalnej legendy, która pojawiła się w XVI wieku, miał to być dar od cesarza bizantyjskiego Konstantyna IX Monomacha dla jego wnuka, księcia kijowskiego Włodzimierza II również o przydomku Monomach (1053–1125; – walczący w pojedynkę), co miało oznaczać, że Moskwa jest sukcesorem Konstantynopola. Nie jest wykluczone, że w rzeczywistości dar ów otrzymał w XIV wieku książę Iwan Kalita lub Jerzy Daniłowicz od chana Ozbega. Pierwsza potwierdzona wzmianka o jej istnieniu pochodzi bowiem dopiero z 1328.