thumb|Maurice Quentin de La Tour, Autoportret, ok. 1750, kolekcja prywatna thumb|Edgar Degas, Tancerki, 1899, Toledo Museum of Art thumb|Stanisław Wyspiański, Pejzaż z rzeką, 1900, Muzeum Narodowe w Warszawie thumb|Leon Wyczółkowski, Autoportret w chińskim kaftanie, 1911, Muzeum Narodowe w Warszawie Pastel – technika malarska i rysunkowa oraz środek rysunkowy i malarski w formie kolorowego sztyftu, służący do nanoszenia kolorowych pigmentów na podłoże. Mianem pastelu określa się także kompozycję malarską wykonaną tą techniką.

Nazwa pastel pochodzi z języka włoskiego (pastello, od pasta – ciasto).

Technika pastelu zaczęła być stosowana w malarstwie europejskim w końcu XV wieku, a rozwinęła się w XVII, by w wieku XVIII zyskać szczyt popularności, szczególnie wśród portrecistów. Ponowne duże zainteresowanie tą techniką malarską datuje się na koniec XIX i początki XX wieku.

Technika Technika pastelowa zazwyczaj bywa określana jako łącząca walory rysunkowe i malarskie. W XVII wieku dyskutowano nad pozycją pastelu pośród innych technik artystycznych, wskazując również na jego powinowactwa z malarstwem miniaturowym czy grafiką.