W 1375 roku powstała w Polsce druga metropolia – halicka w 1412 roku przeniesiona do Lwowa. Wówczas zaszła potrzeba ustalenia pierwszeństwa w hierarchii. Pierwsze próby podjęto prawdopodobnie w 1414 roku na synodzie prowincjonalnym w Wieluniu. Według tradycji ks. Jana Długosza tytuł Prymasa Polski został nadany w 1417 roku na soborze w Konstancji. Pierwszym arcybiskupem gnieźnieńskim noszącym ten tytuł był Mikołaj TrąbaŁ. Krucki (red.), Dzieje Prymasostwa Polskiego, Gniezno 2017, s. 7..
Pod koniec XVI wieku abp Stanisław Karnkowski wprowadził na terenie archidiecezji reformę trydencką (m.in. sprowadził jezuitów, którzy założyli kolegium w Kaliszu, założył 2 seminaria duchowne i Collegium Nobilium dla młodzieży szlacheckiej w Kaliszu).
W 1787 roku w archidiecezji gnieźnieńskiej było 8 archidiakonatów, 3 oficjalaty generalne (Gniezno, Łowicz, Kamień Krajeński), 41 dekanatów, 808 parafii (w tym 666 w Polsce i 142 w zaborze pruskim) 11 kolegiat, 1140 kościołów i kaplic, 14 opactw i prepozytur zakonnych, 2 seminaria duchowne (Gniezno, Łowicz), 1031 kapłanów diecezjalnych, 697 zakonników, 106 sióstr zakonnych, 513 203 wiernych sposobnych do sakramentów. Na terenie archidiecezji było 25 551 protestantów i 23 721 wyznawców judaizmu.