Pomysł zorganizowania wystawy prawdopodobnie pochodził od Józefa Stalina. Na wystawie zabrakło m.in. Władysława Gomułki, co było efektem zaostrzającej się walki politycznej w obozie władzy. Wystawa była wydarzeniem politycznym zorganizowanym i ściśle kontrolowanym przez władze. Zaplanowano ją jako antyniemiecką, choć ostatecznie zamieniono jej przesłanie na antyimperialistyczne. Pracowników poddawano kontroli Urzędu Bezpieczeństwa, w nocy z 21 na 22 lipca aresztowano dziesięciu pracowników wystawy, w tym plastyków i architektów i przesłuchano ich; następnego dnia zostali zwolnieni. Na kilka dni przed otwarciem wystawy, władze państwowe zdecydowały o zamknięciu dwóch żydowskich pawilonów: historii Żydów na Ziemiach Zachodnich, spółdzielczości żydowskiej, a także oświetlonego diagramu w centrum miasta, który ukazywał osiągnięcia Żydów. Decyzje te argumentowane były chęcią ukazania jedności obywateli państwa. Za niewskazane uznano, by Żydzi, będący współobywatelami państwa polskiego, wyróżniali się w jego obrębie. Eksponaty z pawilonu zostały rozdysponowane po całej wystawie, a pawilon przekazany pod wystawę Związku Polaków w Niemczech. Podczas samej wystawy nie brakowało elementów propagandowych, m.in. hasła „Odra szumi po polsku”.