Duże znaczenie mają też oboczności mające źródło w języku praindoeuropejskim (tak zwana apofonia indoeuropejska, spotykana również w innych językach indoeuropejskich), wpływające na znaczenie wyrazu i trudne do uzasadnienia na gruncie zasadniczo aglutynacyjnej struktury praindoeuropejskiego (być może związane ze zlaniem się elementów laryngalnych z samogłoskami (długość) i ruchomym akcentem (e:o:0)). Np.: aspekt wieźć – wozić, szedł – chodził (pie. e:o > ps. e:o > pol. 'e('o,'ó):o(ó)) uspokoić – uspokajać, rozbroić – rozbrajać, uosobić – uosabiać (pie. o(a):ō(ā) > ps. o:a > pol. o(ó):a) zamiatać – zamieść (pie. e:ē > ps. e:ě? > pol. e('o,'ó):'e('a)) wyciąć – wycinać, wytrzeć – wycierać (pie. i:ī > ps. ь(ę):i > pol. 0('e,'ę,'ą):i('e)) wyrwać – wyrywać (pie. u:ū > ps. ъ:y > pol. 0(e):y) funkcja kauzatywna pić – po(j)ić (poję), żyć – go(j)ić ‘przywracać życie’ (goję) (pie. ei:oi > ps. i(ej):oj(ě,i) > pol. i:oj) dyszeć – dech – tchu – duch (pie. ū:u:ou > ps. y:ъ:u > pol. y:e(0):u) chytać – chwacić? (dziś skrzyżowane chwytać – chwycić), kisnąć – kwa's (pie. ū:wō > ps. y:va > pol. y(i):wa)
Zobacz też przegłos
Kategoria:Procesy fonetyczne