Pierwiosnek (Phylloscopus collybita) – gatunek niewielkiego ptaka wędrownego z rodziny świstunek (Phylloscopidae), wcześniej włączanej do pokrzewkowatych (Sylviidae).
Systematyka Dawniej do Phylloscopus collybita wliczano świstunkę iberyjską (P. ibericus) oraz świstunkę kanaryjską (P. canariensis), niekiedy także świstunkę szarawą (P. sindianus). Obecnie zwykle wyróżnia się sześć podgatunków P. collybita: Phylloscopus collybita abietinus (S. Nilsson, 1819) – Skandynawia i północno-zachodnia Rosja do Morza Czarnego i północnego Iranu. Phylloscopus collybita collybita (Vieillot, 1817) – pierwiosnek, pierwiosnek zwyczajny – zachodnia, środkowa i południowo-wschodnia Europa. Phylloscopus collybita brevirostris (Strickland, 1837) – północno-zachodnia i północna Turcja. Phylloscopus collybita caucasicus Loskot, 1991 – Kaukaz do północnego Iranu. Phylloscopus collybita menzbieri Shestoperov, 1937 – północno-wschodni Iran i Turkmenistan. Phylloscopus collybita tristis Blyth, 1843 – pierwiosnek syberyjski – wschodnia europejska część Rosji i północny Kazachstan do południowej Syberii i północnej Mongolii. Czasami uznawany za osobny gatunek.