Zastrzeżenia patentowe (w przypadku wzoru użytkowego: zastrzeżenia ochronne) – cechy wynalazku definiujące zakres jego ochrony patentowej i stanowią element zarówno opisu patentowego, jak i zgłoszeniowego, który powinien zawierać co najmniej jedno zastrzeżenie patentowe.
Zastrzeżenia patentowe powinny być jasne, spójne (niesprzeczne) i oparte na opisie wynalazku i rysunkach, które służą do ich wykładni; określają cechy wynalazku, które łącznie podlegają ochronie (cechy znane oddzielone są od cech nowych słowami znamienny tym, że). Zastrzeżenia patentowe dzielą się na: niezależne – definiujące podstawowe i nieodłączne cechy wynalazku, oraz zależne – określające warianty i uzupełnienia dla cech występujących w zastrzeżeniach niezależnych.
Istnieją zasadniczo dwie skrajności w wykładni ochrony patentowej na podstawie zastrzeżeń patentowych: ochrona wynika ze ścisłej (dosłownej) interpretacji zastrzeżeń, przy korzystaniu z opisu i rysunków jedynie do rozwiązania i wyjaśnienia ewentualnych nieścisłości (dotyczących na przykład znaczenia użytych terminów technicznych) ochronę definiuje to, co znawcy dziedziny wynalazku mogliby wydedukować z opisu patentowego i rysunków, mając zastrzeżenia jako wskazówki do tego celu.